Dilimiz

Türk Dili ve İnternet

(Anlatabildiğin Karşının Okuyabildiği İle Sınırlıdır)

(Son güncelleme- 07 Temmuz  2009)

Yaklaşık iki yıldır İnternette Türkçe harfler doğru okunamaz oldu. Bu harfler aslında üç tane; ı, ş ve ğ.  Bu olayın iki senedir ortaya çıkmasının nedeni ise, iki olayın üstüste gelmesi oldu. Türkiyede gerek İnternet Sitelerinde, gerekse kişisel bilgisayarların ayarlarında Türkçe ISO çok büyük oranda kullanılıyor. Bu kullanım alanının içine iki yeni biçim girdi.

Ülkemizde çok kullanılan Yahoo sitesinin altyapısı 2004 yılında yenilendi. Yahoo o sırada 6 MB olan e-posta saklama kapasitesini 100 MB’a çıkarmıştı. Yeni makinelerle beraber Avrupaya yönelen e-postalar Türkiye’ye de Batı Avrupa-ISO olarak yönlendirildi. Batı Avrupa ISO’da ise bizim  üç harfimiz (ı,ğ ve ş) bulunmuyor. Bu harfler ekranlarımızda başka şekillerde görünmeye başladı. (Bakınız bu sitedeki ISO sayfası-Başlık altındaki sekmelerden beşincisi)
1990’lı yıllarda yürütülen çalışmaların sonucu bütün dünya dil ve işaretlerini kapsayan Tekkod (Unicode) yaklaşık 6 yıldır diğer kodlamaların yerini alıyor. UTF-8 kodu Türk İnternet Sitelerinde olmasa da, kullanıcılar arasında yayılmaya başladı. Kullanımda değişik kodlamaların olması dönüşümden dolayı harf bozukluğuna neden olabiliyor.
Yahoo adresli olarak yazanlar veya UTF-8 kullananlar kendi ekranlarında doğru olarak gördükleri belgelerin karşı tarafta nasıl okunduğunu görmüyorlar. Bu yazıyı okuyan bütün kişilere çok basit bir önerim var.  Yazılan mesaja görünmez kopye olarak(bcc)  zaman zaman kendinizin ISO Türkçe ayarlı başka bir adresini de koyun. O zaman alıcının ekranında ne görüldüğünü anlarsınız. (1)

Ayrıca 1999 yılından beri bütün dünya ‘Bilgisayar Dili Kodlaması’nda gömlek değiştiriyor. Kökü 1987 yılına dayanan bir gelişim resmen ISO-8859 Dil Standart’larının yerini almak üzere seçilmiştir. (Evrensel Kodlama-Tekkod-UTF-8 ve ISO-10646) Bu geçiş süreci de kendi sorunlarını getiriyor. Örneğin bazı elmeklerde yeni yeni görülen; “Bölünmüº yollarda aº¹r¹ h¹z yap¹lmas¹” gibi yazılar UTF-8 kaynaklıdır. Türkiye Tekkod’a geçişte yavaş davranmaktadır. (Bakınız bu sitede Dil Kodlaması sayfası)

İnternet ortamı önümüzdeki bir-iki yıl Türk Dilinin karmaşa dönemi olacaktır.

Bu karmaşadan ancak internet kullanıcılarının hep beraber göstereceği çabayla kurtulunabilir.

Önümüzdeki iki yıl boyunca hepimizin zaman zaman “yazımız nasıl okunuyor?” diye bir aynaya bakmamız gerekiyor.

Türkçenin Özel Harfleri (2)
Özet –

Türkçe’nin üç harfi Latin Alfabe ile yazanlar arasında sadece dört dilde kullanılıyor.

Ğ, I- Yumuşak g ve ı (noktasız i) dünyada Latin Alfabesi kullanan sadece üç dilin alfabesinde var. Türkçe, Azerice ve Tatarca.

Ş – (Kuyruklu s) Latin Alfabesi kullanan sadece dört dilde var. Türkçe, Azerice, Tatarca ve Kürtçe.

Bundan dolayı da en çok bu üç harfte (ğ, ı, ş) sıkıntı çekiyoruz.

Ö, Ü- Latin Alfabesi kullanan ülkelerde yaygın olarak kullanılıyor.

Ç- İngilizcede bile kullanılıyormuş. Bundan dolayı yaygın kullanım sayılıyor.

Detaylı Bilgi-

Ç, ç- varolduğu dil: az [Azerîce]; ku [Kürtçe]; ca [Katalanca]; en [İngilizce]; es [İspanyolca]; eu [Bask]; fr [Fransızca]; oc [Aksitence- Fransa, İspanya, Monako ve İtalyada toplam 2M kişinin dili)]; pt [Portekizce]; sq [Arnavutca]; tk [Türkmence]; tr [Türkçe]; tt [Tatarca]; wa [Valonyaca – Fransa ile Belçika arasında yaşayan 600,000 kişinin dili)]

Ğ, ğ – varolduğu dil: az [Azerîce]; tr [Türkçe]; tt [Tatarca];

İ, ı – varolduğu dil: az [Azerîce]; tr [Türkçe]; tt [Tatarca];

Ö,ö- varolduğu dil: az [Azerîce]; cy [Galce- Çoğu İngilterede yaşayan 700,000 kişinin dili]; de [Almanca]; et [Estonyaca]; fi [Fince]; fy [Frizyece]; hu [Mcarca]; is [İzlandaca]; lb [Lüksemburgca]; nl [Hollandaca]; sami5 [Güney Sámice]; sl [Slovence]; sv [İsveççe]; tk [Türkmence]; tr [Türkçe]; yap [Yapça- Okyanusyada 6,600 (evet, altıbinaltıyüz) kişinin dili]; dink [Dinkaca- Güney Sudan kabilelerinde 2 milyon kişinin dili];

Ş,ş- varolduğu dil: az [Azerîce]; ku [Kürtçe]; tk [Türkmence]; tr [Türkçe]; tt [Tatarca];

Ü,ü- varolduğu dil: az [Azerîce]; bi [Bislamaca- Malezyada 6,600 kişinin ana dili]; br [Bretonyaca]; ca [Katalanca]; ch [Şamorroca- Okyanusyada bir topluluk]; cy [Galce]; de [Almanca]; es [İspanyolca]; et [Estonyaca]; eu [Bask]; fr [Fransızca]; fy [Frizyaca- Hollandanin bir eyaleti olan Frizyanın dili]; gl [Galiçyaca – Romanyanın bir kısmında yaşayan 3-4 milyon kişinin dili]; hu [Macarca]; lb [Lüksemburgca]; nl [Hollandaca]; pt [Portekizce]; sl [Slovence]; sv [İsveççe]; tk [Türkmence]; tr [Türkçe]; tt [Tatarca]; cor [Kornişce- İngilterenin güneyin bir kısım halkın dili]

İleride Ne Olacak


Önümüzdeki birkaç yıl içinde bütün dünya sadece ve sadece Tekkod kullanacak. Eski Mısır’ın hiyeroglif yazıları da içinde olmak üzere bütün diller ve işaretler bir Dil Kodu Kitabına göre yazılacak. Bilgisayarlarımızdaki “Dil Kodu Sekmesi” kalkmasa bile bir elin parmağı kadar seçenekli olacak; UTF-8, UTF-16,UTF-32 ve yenileri.

Bugün pratikte en çok kullanılan kod “Unicode UTF-8”dir. UTF’nin açılımı;

U= UCS (Evrensel Karakter Takımı)’nın U’su

T= Dönüşüm

F= Biçimi (Evrensel Dönüşüm Biçimlemesi)

8= 8 Baytlık alan. 0 ve 1 değerlerden oluşan 8 basamaklı, en çok 2üstü8= 256 değişik değeri olabilen rakam.

(1) Burada karşı makinenin okuma dil kodunun sizinkiyle uyarlı olduğunu varsaydım.

(2) Bu kısımda http://www.eki.ee/letter/chardata.cgi?lang=tr+Turkish&script=latin ‘dan yararlanıldı.

(3) Ayrıca Vikipedya ve Merriam-Webster sitelerinden yararlanıldı.

Dilimiz için 3 cevap

  1. Çağ Onganer diyor ki:

    Bu konuda ISO’ya zamanında Türk Üniversitelerinden bilim adamlarımız da katkıda bulunmuşlardır. Bu kişilerden biri de Ümit Karakaş

    Ref:
    http://www.turkishdailynews.com.tr/archives.php?id=4902

    9 November, 1997, Copyright © Turkish Daily News

    ——————————————————————————–
    Cyber News Page Contents
    ‘Turkish Alphabet Revolution’ campaign on Internet
    Virtual shopping center from Is Bank
    ——————————————————————————–

    ‘Turkish Alphabet Revolution’ campaign on Internet
    Turkish Daily News

    Ankara – Turkey Informatics Association (TBD) members and Turkish Language Institution (TDK) Chairman Ahmet Bican Ercilasun visited Anitkabir (Mausoleum of Ataturk) on the occasion of the campaign “Turkish Alphabet Revolution, Again” on the Internet and in world, the Anatolian news agency reported.

    Executive council member of the association, Professor Umit Karakas, in his speech delivered at the conference, said that they started the campaign in order to adopt Turkish characters on the Internet and all computer environments.

    Karakas said since the Internet environment, the email communication system does not include Turkish characters, some words in Turkish appear like emblems and codes causing comprehension problems. The problem can be solved says Karakas. “There is no technical obstruction to adopting Turkish characters. ISO 8859 with an international register established between 1985-1989 and RFC 1428 covering Europe and Turkey enables the use of Turkish characters. Users can solve the problem with cooperating service providers.”

    Karakas reminded that Turkish is the 10th “most spoken language” and this potential has to be evaluated. He also stated they will award young people working in the informatics sector and developing software for the implementation of Turkish characters in email communication.

  2. naciye diyor ki:

    latin alfabessini kullanan ülkeler hangileridir diyorum onun hakkında kısa ve öz bilgi istiyorum

  3. gültekin diyor ki:

    Sevgili Gençler,

    Bu dünyada herşeyi öğrenme olasılığımız yok. Bilgi çok ve çeşitli konularda.

    Hepimizin en başta öğrenmesi gereken, okullarda öğretilmesi gereken bir şey var; “bilgiye nasıl ulaşabiliriz”

    Bilgi kaynaklarından- eskiden kütüphaneler, daha sonra ansiklopediler vardı. Şimdi internet var.

    Sizin sorunuz; “Latince harf kullanan ülkeler hangileridir?

    İnternete girin “alfabe çeşitleri” yazın.

    En üstte vikipedi’nin sayfası geliyor. http://tr.wikipedia.org/wiki/Alfabe

    Bu siteye girin okumaya başlayın. Karşınıza hangi ülkede hangi alfabe kullanılırın haritası çıkacak.

    Kolay gelsin,
    Gültekin

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: