Beyoğlu Belediyesi’nin Tarih Okuyuşu

(Son güncelleme -29 Mayıs 2008)

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı Beyoğlu Belediye Başkanlığı’nın aylık çıkardığı bir dergi var,  “Beyoğlu Dergisi”. Hazırlanış ve sunumu özenli olan dergi’nin Ekim 2007 Sayısında Beyoğlu’nun 1858den bugüne kadar bir tarih özeti yapılmış. (1) 

Batının 19uncu Yüzyılda artan üretimi Osmanlı Toprakları üzerindeki genişleme isteklerini daha da arttırmış ve “gelin biz sizi aramıza alıp, iyileşmenize yardım edelim” söylemleri sonucu 1839 Tanzimat (Düzenleme)  Fermanı yayınlanmıştı. Bu fermanı 1848’de İngilizlerle imzalanan ticaret antlaşması izledi. 1856’da ise Paris Konferansı’ndan 6 altı hafta önce Islahat (İyileştirme)  Fermanı yayınlandı. Bu fermanla 1839 Fermanına 20 madde eklenerek, azınlık hakları arttırılmış ve böylece Avrupalıların Osmanlı’nın içişlerine karışmasının önleneceği düşünülmüştü.  Ne yazık ki Osmanlı’nın içişlerine karışma süreci İmparatorluğun çöküşüne kadar sürdü.

Beyoğlu Dergisi de önce Tarihi Eser olarak koruma altında olan Belediye Binası’nın aslına uygun onarılmadığını belgeleyen (2) fotoğrafları koyduktan sonra,

                         Beyoğlu Belediye Başkanlığı Binası -2007Beyoğlu Belediye Binası- Aslı

(solda 4 katlı yenilenmiş;  sağda 3 katlı tarihi yapı- önünde faytonlar) 

özetle aşağıdaki bilgileri veriyor.

“- Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk modern Belediyesi ve dış dünyaya açılan kapısı olan ‘Altıncı Daire-i Belediye’ 1858′den bugüne gelen 150 yılda geçirdiği değişim ve yeniliklerle İstanbul’un gözbebeği Beyoğlu’nun nabzını tutmaya devam ediyor. Bugün ise bir buçuk asırlık eşsiz tarihinin bu güzelliklerini çeşitli etkinliklerle kutluyor.

……İstanbul’un batıdaki başkentler gibi yönetilmesi için, 16 Ağustos 1855 tarihinde ‘Meclisi-i Ali-i Tanzimat’ kararıyla ‘ihtisap Vekâleti’ son verilmiş, buna karşılık ‘Şehremaneti Meclisi’ kurulmuştu.

– Yol, kaldırım yapımı ve onarımı, suyollarının geliştirilmesi için gereken proje ve planlar ‘Şehremaneti Mühendisi’ tarafından hazırlanıyordu.

– 2 yıl sonra ise, 1857 tarihli ‘Nizamname’yle İstanbul, 14 ‘ Belediye Daîresi’ne ayrılmıştı. Beyoğlu, ilk uygulama olmasına rağmen buraya “6. Daire” denildi. Bu adı almasının nedeni, Paris’te “Six-eme arrondıssement” (6. Bölge) diye bilinen Belediye biriminin kentin en mamur bölgesi olmasıydı. 6. Dairenin amaçları ticareti düzenlemek ve Avrupai kent hizmetlerini getirmekti.

– Taksim ve Tepebaşı’nda umumi bahçeler yapıldı. Bir hastane kuruldu ve sokakların gazyağıyla çalışan fenerlerle aydınlatılması, ilk kez Cadde-i Kebir’de (İstiklal Caddesi) başlatıldı.

…..1861 Beyoğlu Şark Tiyatrosu’nun ilk temsili olan ‘iki ahbap çavuşlar oyunu ile açılması.’ Taksim Gümüşsüyü Kışlasının tamamlanması, ‘Galatasaray Mektebi Sultanisi’nin 1848′de yanmış olan binanın yerine yapılması, ‘Sergi-i Umumi-i Osmanî’ ve Kara köy Köprüsü, 1863 Kasımpaşa ‘Bahriye Nezareti Binası’ inşaatının başlatılması. …… İlk atlı tramvay Galata’da işlemeye başlamıştı;……. İstanbul Tüneli 1875 yılında hizmete başlayacaktı. ……‘İstanbul Sanayi Mektebi’ ..1868 yılında Sultanahmet’teki binalarda eğitim başlamıştı. …… Bu okulun önemli yanı kadrosunda çok sayıda yabancı öğretmen ve uzmanların yer almasıydı. Ayrıca öğrenciler  Avrupa’ya da gönderiliyordu.…..1876 yılında yapımına başlanan Yıldız Sarayı……1870′li yıllarda İstanbul’un değişim projelerinin bir simgesi olarak rol oynamıştı. 1883 Tünel Pasajı / 1885 Halep Pasajı /1893 Aznavur Pasajı/  1905 Afrika Pasajı, Anadolu Pasajı1910 Karaköy Palas, ilk otobüs ve duraklar1910′lu yıllar İstanbul için ilk otobüslü yıllardı. 1914 Beyoğlu Spor Kulübü . 1920 Alkazar Sineması, Elhamra Sineması, Taksim Stadı1923: Galatasaray ve Karaköy’de ki ilk ‘trafik noktası’…..yapılmıştır……”

Sayın Beyoğlu Belediyesi yetkililerinin dedikleri herşey doğrudur.  150 yıllık son dönem tarihini kendilerine göre vermişlerdir. Osmanlı’nın 1956-61 arası Islahat (düzeltme, yenileme) Fermanı dönemidir. O dönem Avrupa Osmanlı’dan; kendine çeki düzen vermesini, müslüman olmayanlara daha insancıl haklar verilmesini, yeni devlet yapılanmasını ve gerekli yasaları, borçlanarak Batı’nın mimar ve mühendislerince onların damak tadına göre yönetim binaları (6. Daire-i Belediye Binası gibi) yapılmasını istemişler ve yukarıdaki yazıda da açıklandığı gibi bunlar yapılmıştı.

****************************************

                                     

Belediyenin yazısı,  mimarisi ve konumu bugün bile dikkat çeken bir binayı her nedense atlamış;

  

 

Düyun-u Umumiye Binası

                                       Düyunu Umumiye Binası 

Yapımı 1900’lü yıllara sarkan Düyunu- Umumiye Binası  (bugünkü İstanbul Erkek Lisesi) Avrupalı Devletlerin borçlarını geri alabilmek için kurdukları Vergi Toplama Kurumu’ydu. 1854 yılında alınan ilk borçtan sadece 27 yıl sonra, 1881’de Düyun-u Umumiye kurularak, devlet gelirlerinin %40’ını yabancı borçlar için almaya başladı.

 

Yukarıda adı geçen bütün eylem ve yapıların  son durağı Osmanlı’nın iflası olmuştu.

Avrupalılar alacaklarına karşı  Osmalı’nın vergilerini kendi yaptıkları bu binadan topluyorlardı.

Bizi o boyunduruktan Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet Yönetimi kurtarmıştır.

AKP yönetimi, Ankara’da devlet düzeyinde olduğu gibi,  onun yansımaları olarak Belediyelerimizde de geçmiş 150 yılımız hiç yaşanmamış gibi aynen 1850’ler gibi borç alıp, anamal satıp, ülkeyi günlük kararlarla yönetiyor. 

Yüzelli yıl sonra çoğumuz aynı filmi sanki hiç görmemiş, yaşamamış gibi hayranlık ve alkışlarla izliyoruz.  g

ültekin orhon

(1) Beyoğlu Belediyesi’nin internet sitesi  olan  www.beyoglu.bel.tr  de dergi içeriğini bulamadım.  Yazının tüm içeriğini     www.mimdap.org/w/?p=2372     sitesinden okuyabiliriniz.

(2) 3 Katlı olan binaya bir kat eklenmiş. Ayrıca ön cephede değişikler yapılmış. 

2 Aralık 2007- Gültekin Orhon

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: